Je bent ouder van een slimme tiener die heel veel kan, maar zijn kamer niet op kan ruimen… Ehh, niet kan of niet wil, vraag je je soms af? Toen ik daarover een keer een anekdote op social media deelde, reageerde iemand: wifi uit en dan moet je eens kijken hoe snel het kan. En ja, er zijn zeker tieners waarbij dat effect zal hebben (los van de vraag of dat een pedagogisch verantwoorde aanpak is).
Nee, het gaat me om iets anders. Er zijn kinderen, jongeren en volwassenen die dat gewoon echt niet kunnen. De executieve vaardigheden (regelfuncties van de hersenen) zijn onvoldoende ontwikkeld. Het is geen onwil, maar onmacht.
Het lukt ze écht niet om te bedenken waar ze moeten beginnen. Of ze zijn echt door elk dingetje zó afgeleid dat ze heel snel de opdracht alweer kwijt zijn. Ze beginnen met iets in de kast te leggen en eindigen op de grond fotoalbums van vroeger te bekijken met een hele berg kleding om hen heen.
Natuurlijk kan een prikkel van buiten (een consequentie of een beloning) de wil om het te doen beïnvloeden. Maar als je echt geen idee hebt hoe je iets voor elkaar moet krijgen, dan is deze prikkel niet voldoende. Je zal als ouder, leerkracht of begeleider deze vaardigheid moeten aanleren of ondersteunen.
Bijvoorbeeld door een activiteit in stapjes op te delen.
Erbij te blijven.
Het eerst samen te doen.
De vaardigheden echt te trainen.
Het is zoeken naar een balans tussen aanleren en ondersteunen. Als je alles overneemt, worden de executieve vaardigheden ook niet getraind. Maar als je niet ondersteunt, is de kans groot dat je je kind overvraagt. En dat het zoveel faalervaringen en negatieve reacties krijgt dat het zelfvertrouwen en zelfbeeld eronder kan lijden.
Het is daarom belangrijk dat je je afvraagt wat er áchter het gedrag zit. Is het onwil? Of is het onmacht?
Ik help daar graag bij, dus neem gewoon contact met me op. Dan kunnen we samen kijken hoe ik je zoon of dochter kan helpen om de benodigde executieve functies te ontwikkelen. Ook help ik je graag om als ouder de balans tussen aanleren en ondersteunen te vinden.
De bewezen gevolgen zijn: je kind komt weer lekkerder in z’n vel te zitten, de sfeer in huis wordt beter, net als de schoolprestaties van je kind.
